Zijmaakthetverschil. Gelijkheidsdenken en de SGP

De uitspraak van de Hoge Raad over de plaats van vrouwen in de SGP heeft de nodige reacties uitgelokt. Onder meer een handtekeningenactie met een manifest tegen het ‘doorgeslagen gelijkheidsdenken’. En dat levert boeiende retoriek op.

Mijn aandacht werd getrokken door de naam van het manifest ‘Zij maakt het verschil’. Dat is ongetwijfeld bedoeld om zichtbaar te maken dat vrouwen binnen de SGP geen willoze en machteloze wezens zijn. Ze spelen een belangrijke rol in gezinnen, zorg, onderwijs en zijn in zekere zin het bindmiddel van de samenleving. Ze zijn ook actief in maatschappelijke organisaties en zelfs in en rond de SGP zelf. Ik onderschrijf dat graag, want we moeten niet in karikaturen denken en spreken.

Maar dan is het wel opvallend dat deze notie in het hele manifest geen rol speelt. Dat gaat over grondrechten, gelijkheidsdenken en democratie. Met als belangrijkste argument dat nu hele groepen het recht ontnomen kan worden om de eigen opvattingen te volgen. Dat is een zinnige discussie, maar heeft met de titel niet zoveel te maken.

Die naam ‘zij maakt het verschil’ is ook een beetje makkelijke retoriek. Het punt van het Vrouwenverdrag en van de uitspraak van de Hoge Raad is nu juist dat vrouwen door de huidige SGP-regels het verschil niet mogen maken. Anders gezegd: bij de SGP maakt de vrouw niet het verschil, maar de SGP maakt verschil tussen mannen en vrouwen. De positieve toon van de titel is dan ook nogal misleidend en verhullend.

Dat geldt ook voor de formulering dat de uitspraak van de Hoge Raad gaat over het ‘vrouwenstandpunt’ van de SGP. Ik weet wel dat dat woord op meer plaatsen gebruikt wordt, maar het is onjuist. Om te beginnen moeten we het preciseren: het is geen standpunt van vrouwen, maar over vrouwen. Zelfs als de (meeste) SGP-vrouwen het er mee eens zijn, is het primair een standpunt dat door mannen is opgebouwd en verdedigd. Dat geeft een bepaald perspectief aan het woord.

Het vrouwenstandpunt is bovendien helemaal niet verboden door de Hoge Raad. De SGP mag vinden wat ze vindt en dat ook uitdragen. Dat valt allemaal onder de vrijheid van meningsuiting en – voor zover religieus gefundeerd – onder de vrijheid van godsdienst. Ze mag alleen dat standpunt niet in praktijk brengen. Zo zegt de Hoge Raad: ‘… in een democratische rechtsstaat mag aan politieke beginselen en programma’s slechts praktische uitvoering worden gegeven binnen de grenzen die wetten en verdragen daaraan stellen, ook als die beginselen godsdienstig of levensbeschouwelijk van aard zijn.’

Nederland heeft geen opvattingenpolitie. Standpunten, meningen, overtuigingen zijn per definitie toegestaan. Je mag ze zelfs uiten op elke denkbare manier, zolang het bijvoorbeeld geen haatzaaien wordt en daar is hier geen sprake van. Maar je mag niet de wet overtreden. Zo simpel is het eigenlijk. Het vrouwenverdrag is in Nederland rechtsgeldig (ook al stemde de SGP tegen) en dus moet de Staat zich inzetten om het passief kiesrecht van vrouwen te garanderen. Maar het vrouwenstandpunt van de SGP is geen moment in het geding geweest.

Dat zou overigens wel kunnen. Niet zozeer juridisch, maar wel in het publieke debat. In artikel 1 van de grondwet wordt gesproken over ongeoorloofd onderscheid op grond van onder meer ras, geslacht en godsdienst. Het land zou te klein zijn als er een partij was die onderscheid maakte op grond van ras. Er is commotie over een partij die telkens onderscheid wil maken op grond van godsdienst. Dan is het ook logisch dat we ons verzetten tegen een partij die onderscheid maakt op geslacht. Ongeoorloofd onderscheid, want de wet is duidelijk.

Het manifest spreekt over absoluut gelijkheidsdenken waar minderheden (lees de SGP) door worden bedreigd. De aanklacht ging om de absolute SGP-structuur waar een andere minderheid (vrouwen) door wordt bedreigd. Van beide kanten wordt dus een mensenrechten-argumentatie gebruikt. Dat betekent dat we nog wel wat te bespreken hebben, maar ook dat er een goede basis voor dat gesprek is.

Zo mag van de liberale stemmen die zich verzetten tegen de SGP-regels gevraagd worden hoe ze willen garanderen dat ook deze religieuze minderheid haar eigen weg kan blijven gaan. Hoe voorkomen we dat we alles en iedereen gelijkschakelen? Tolerantie betekent ook dat je soms iets moet accepteren dat je eigenlijk niet verdragen kunt.

Maar omgekeerd mag van de SGP en haar verdedigers gevraagd worden hoe ze de ruimte die ze voor zichzelf vragen ook gunnen aan minderheden binnen de eigen gelederen. Als de SGP mensenrechten claimt (terecht), moet ze die ook aan de vrouwen gunnen.

Dat zou nog eens een boeiend gesprek worden, waarbij we niet polariserend tegenover elkaar gaan staan, maar samen denken over de betekenis van mensenrechten! Die grondrechten zijn geen absolute gelijkschakeling, ze zijn juist bedoeld om de diversiteit te bewaken. Binnen de SGP en binnen de hele samenleving. Ik vind het manifest te defensief en te retorisch, maar misschien mag ik het lezen als een bijdrage aan het gesprek over mensenrechten en diversiteit.

Advertenties

Reacties staat uit voor Zijmaakthetverschil. Gelijkheidsdenken en de SGP

Opgeslagen onder Religie en politiek

Reacties zijn gesloten.