Geen acceptatieplicht maar inschrijvingsrecht

Sommige levenbeschouwelijke scholen lijken hun identiteit te bepalen door uitsluiting. Waarom zo negatief?

Verschenen in Trouw – Podium, 30 september 2010
Ruard Ganzevoort en Jesse Klaver*

De discussie over het levensbeschouwelijk onderwijs staat weer volop in de belangstelling. Het afschaffen van de enkele-feit-constructie (dat een bijzondere school een docent niet mag weren vanwege het ‘enkele feit’ dat hij homoseksueel is of een homoseksuele relatie heeft), roept veel reactie s op bij religieuze scholen. Ook zijn er vragen over de invloed van de overheid op de inhoud van het onderwijs, zoals het vaststellen wat er bij burgerschapsvorming aan de orde moet komen.

Die discussie spitst zich steeds weer toe op grondrechten als de vrijheid van onderwijs en van godsdienst. Discussie over de inrichting van het onderwijs en over de gelijke behandeling van docenten en studenten leidt, aldus vertegenwoordigers uit het levensbeschouwelijk onderwijs, tot aantasting van de vrijheid van godsdienst. Daarbij staan de meningen al snel scherp tegenover elkaar. De een wil af van alle vormen van levensbeschouwelijk onderwijs, de ander vindt dat de overheid hier vooral van moet afblijven.

Toch is het jammer als die discussie vermeden wordt vanwege de gevoeligheden. We leven inmiddels in een postverzuilde samenleving en dat betekent dat we weer grondig moeten kijken naar hoe we ook in het onderwijs omgaan met vrijheden en pluraliteit. Ook als er discussie is over hoe die vrijheid van onderwijs precies gestalte moet krijgen, het principe staat niet ter discussie.

Daarover gaat ten diepste ook het wetsvoorstel acceptatieplicht. Of beter: inschrijvingsrecht. De kern is namelijk dat ouders het recht moeten hebben hun kind in te schrijven als zij verklaren de identiteit van de school te respecteren. Daarmee is een goed evenwicht gevonden tussen het collectieve recht om een school op een bepaalde grondslag te organiseren en het individuele recht van ouders om hun kinderen naar een bepaalde school te laten gaan. Vrijheid van onderwijs in optima forma zou je zeggen.

Maar in discussies wordt deze positieve formulering (‘inschrijvingsrecht’) vaak omgezet in een negatieve (‘acceptatieplicht’). Zo schreven vertegenwoordigers van levensbeschouwelijke scholen vorige maand: de linkse partijen ‘willen een einde maken aan de vrijheid van scholen op een toelatingsbeleid op basis van hun eigen identiteit’. Dat gebeurt in meer van dit soort discussies, waaronder die over de plaats van homo’s op school. Alsof de religieuze identiteit wordt gedefinieerd door het recht anderen uit te sluiten. En waar dat ter discussie wordt gesteld, heeft men het direct over aantasting van de godsdienstvrijheid.

Kennelijk heeft men een beeld van christelijk of islamitisch geloof dat gedomineerd wordt door het buiten de deur houden van alles wat niet mag. Het zou zoveel mooier en interessanter zijn als gelovigen minder bang met hun identiteit omgingen. Waarom dit negatieve beeld uitstralen en niet een veel positiever visie op hoe goed het samenleven in een diverse samenleving is en waarin ook het geluid van christenen en moslims positief gericht is? Waarom niet blij zijn als kinderen van andere richtingen op jouw school komen? Dat is voor die kinderen goed, en uiteindelijk voor de hele school, omdat je daarmee al je leerlingen voorbereidt op de plurale samenleving. Dat laatste is meer dan ooit nodig, en scholen hebben inderdaad een verantwoordelijkheid op dat punt.School kan een voorbereiding zijn op de plurale samenleving.

Het boeiende is natuurlijk dat een groot deel van het levensbeschouwelijk onderwijs ook inderdaad zo functioneert. Veel protestants-christelijke en rooms-katholieke scholen gaan op een open manier om met die plurale samenleving en hebben zowel onder de leerlingen als onder de leraren een rijke, inspirerende en bij vlagen ingewikkelde veelkleurigheid. Voor de meeste scholen zijn de ontwikkelingen in de wetgeving dan ook helemaal geen probleem.

De scholen waarvoor het wel een probleem is, moeten zich inderdaad afvragen of ze zich vooral willen profileren op het isolement en het afwijzen van anderen.

* hoogleraar praktische theologie en voorzitter van De Linker Wang; woordvoerder Onderwijs in de Tweede Kamer voor GroenLinks

Advertenties

Reacties staat uit voor Geen acceptatieplicht maar inschrijvingsrecht

Opgeslagen onder Uncategorized

Reacties zijn gesloten.