Waar zijn de progressief-religieuze stemmen?

Het wordt hoog tijd dat we leren ‘getuigen van de hoop die in ons is

Column in De Linker Wang, Mei 2011

Zeg je vandaag de dag ‘religieus’, dan denkt driekwart van Nederland direct aan orthodoxe en conservatieve kerken, organisaties en ideeën. Het woord Christelijk betekent voor veel mensen dat je tegen abortus en winkelen op zondag bent en waarschijnlijk ook tegen de Islam. Moslim betekent tegen emancipatie van vrouwen en voor onverdoofd ritueel slachten

Die negatieve beelden van religies zijn vervolgens precies het doelwit waarop de kritiek van liberale secularisten zich richt. En al gauw staat de godsdienstvrijheid zelf ter discussie, want we kunnen toch niet toelaten dat die achterlijke godsdiensten de vrije wereld bedreigen. Dat moet dus aan banden gelegd worden, goedschiks of kwaadschiks. Die kritische afwijzing roept bij de orthodoxe gelovigen dan weer een tegenreactie op: men schiet in het defensief en roept moord en brand over de antireligieuze machinerie die alles gelijk wil schakelen in een uniforme seculiere cultuur en hen steeds meer uit de samenleving lijkt te verbannen.

Niet te koop

Wiens schuld het is dat dit zo polariseert? Voor een deel is het te wijten aan het feit dat al de gematigde dan wel progressieve gelovigen veel te onzichtbaar zijn. Ze hebben niet altijd de behoefte zich bij een geloofsgemeenschap of religieuze organisatie aan te sluiten. Ze lopen niet te koop met hun religieuze overtuiging en inspiratie. Ze organiseren zich wel, maar niet per se langs de lijn van hun levensbeschouwing. En ze hebben er vaak goede redenen voor.

En zelfs als ze in een kerk of religieus gebonden organisatie actief zijn, dan hebben ze nog weinig behoefte zich te mengen in dat debat tussen seculieren en orthodoxen. Dat gaat immers over anderen? Of ze nemen het zelfs op voor de orthodoxen omdat ze vinden dat die de ruimte moeten houden voor hun eigen geloofsbeleving en levensinvulling. Terecht wat mij betreft, maar het gevolg is dat het beeld alleen maar bevestigd wordt dat alle gelovigen conservatief, orthodox en ouderwets zijn.

Plurale samenleving

Waarom hoor ik zo weinig Moslims en Joden protesteren tegen de misstanden bij het halal-slachten of argumenteren dat alleen ecologisch verantwoorde veeteelt past bij een koshere voedselpraktijk? Waarom zijn er zo weinig christenen die laten zien dat ze juist vanwege hun geloof opkomen voor de emancipatie van vrouwen en homo’s, de dialoog aangaan met andere religies en voorstander zijn van religieus gemengd onderwijs? Waar zijn de gelovigen die strijden voor het milieu en tegen kernenergie, overbevissing of overasfaltering? Die pleiten voor een eerlijker verdeling van de welvaart en die welzijn en harmonie belangrijker vinden dan maximale economische groei?

Kortom: waar zijn de progressieve linkse vrijzinnige gelovigen? Die niet links zijn en toevallig ook nog religieus, maar die links zijn precies omdat ze uit hun religieuze overtuigingen niet anders kunnen dan links zijn. Natuurlijk, ik weet wel dat ze bestaan. Ik kom ze tegen bij de Linker Wang en verwante organisaties. Maar vaak zijn ze me te stil over hun inspiratie en daardoor wordt het beeld altijd door de orthodoxe en conservatieve geloofsgenoten bepaald.

Als ik bijvoorbeeld naar het bijzonder onderwijs kijk, dan gaan de discussies meestal over de 5 % scholen met een sterke levensbeschouwelijk identiteit en de zorgen die je kunt hebben over emancipatie en integratie. Maar al die andere christelijke scholen zijn ook bezig met het vormgeven aan hun identiteit: open, oecumenisch, inclusief vaak, met ruimte voor leerlingen en soms ook medewerkers van verschillende overtuiging, volop deel van een plurale samenleving. Daar zou ik veel meer van willen horen. Veel zelfbewuster ook: ‘Wij zijn een christelijke school en DAAROM hebben we geen bezwaar tegen hoofddoekjes’. ‘Wij zijn een christelijke school en DAAROM hebben we geen bezwaar tegen homoseksuele leerkrachten’. Niet om zich op het geloof te laten voorstaan, want dit is op openbare scholen ook vanzelfsprekend. Maar om te laten zien dat voor hen een open identiteit is geïnspireerd door hun geloofstraditie.

De progressief-religieuze familie heeft een lange geschiedenis in het gelovig geïnspireerd strijden tegen misstanden en voor een betere wereld. Vaak vond men bondgenoten buiten de eigen geloofsgemeenschap. En vaak moest men zich tegen orthodoxe en conservatieve geloofsgenoten verzetten. Belangrijke voorbeelden zijn de strijd tegen apartheid, de bevrijdingstheologie, de acceptatie van homoseksualiteit, en vandaag de dag de aandacht voor de problematiek van Palestijnen in de bezette gebieden. In al die gevallen speelden kerken, gelovigen, theologen een belangrijke rol.

Compassie

Het is juist in onze tijd hard nodig dat dat progressief-religieuze geluid weer hoorbaar wordt. Niet alleen als progressief en links, want daar klinkt het wel, maar juist als religieus. Om te laten zien dat er veel meer is dan conservatieve en orthodoxe geluiden, dat er in Torah, evangelie, Koran en welke traditie ook een boodschap van compassie gelezen kan worden die aanzet tot maatschappijkritiek en profetisch verzet. Het wordt tijd dat we de verlegenheid afleggen en opnieuw leren getuigen van de hoop die in ons is.

Het wordt tijd voor een linkse kérk.

Advertenties

7 reacties

Opgeslagen onder Religie en politiek

7 Reacties op “Waar zijn de progressief-religieuze stemmen?

  1. Ik heb veel linkse mensen uit de kerk zien verdwijnen en ik zie het nog steeds. Vaak is mij de vraag gesteld waarom ik eigenlijk nog in die kerk blijf. Ik antwoord dan: om de mensen. Ik wil ze niet uitleveren aan behoudende priesters en bisschoppen. Ik wil mij ook niet door hun autoritaire kerkvisie uit de kerk laten jagen. En intussen wacht ik in onze Johannes XXIII parochie in de Kromme Rijnstreek op Paus Johannes XXIV.
    Ik ontmoet zoveel goede mensen, die zich agnost of atheïst noemen en intussen barmhartiger en menslievender zijn en meer Jezus van Nazareth navolgen dan wat ik zie in onze kerkleiders. Zouden secularisten en gelovigen ooit hun verbondenheid kunnen ontdekken?

  2. Zelf ben ik teleurgesteld in de kerk en kerkelijke organisaties vanwege hun gebrek aan actie voor de naasten. Ze zijn vaak teveel van deze wereld en te weinig in deze wereld. Er waren wel evangelisatiecommissies en collecten, maar volgens mij gaat naastenliefde om een levenshouding. Met veel plezier heb ik daarentegen bij een welzijnsorganisatie gewerkt met ‘Samaritaanse’ collega’s, mensen die om welke reden dan ook vol passie elke dag klaar staan voor kwetsbare naasten in onze samenleving. Ook zij schreeuwen niet van de daken waarom zij dit doen (de één is christen de ander moslim en weer een ander noemt zich ongelovig), maar zijn gewoon betrouwbaar en betrokken bij wat zij doen en voor wie.
    Het raakt mij nog steeds als ik hoor hoe religieuze opvattingen mensen kapot kunnen maken. Misbruik in de Katholieke Kerk en terroristische aanslagen op basis van een Jihad zijn daarvan misschien wel de meest extreme voorbeelden van deze tijd.
    Ik ben diep overtuigd van de waarheid en waarde van de Bijbel, maar ik heb er moeite mee om mijzelf christen te noemen. Niet omdat ik zoveel beter ben, maar wel om al dat leed dat door ‘de kerk’ is aangedaan. De naam ‘christen’ is bezoedeld.
    Dan denk ik: “laten we maar even onze mond dichthouden en nederig onze goede werken uit liefde verrichten.” Goede werken zoals het Scharlaken Koord, de mevrouw van de Pauluskerk en Stichting Present. En God ziet in het verborgene.

  3. In de kern is er voor mij maar één kerk, en in mijn droom is dat een zeer veelkleurende met ruimte voor iedereen, oud en jong, arm en rijk, zwart en wit, behoudend en vernieuwend. In de publiciteit en ook op de social media is de veelkeleurigheid wel wat magertjes misschien… alle stemmen zijn geroepen zich te laten horen!
    Dank voor je commentaar – in geloofsverbondenheid,
    Zuster Marianne

  4. leo de wit

    Come on, mensen die écht nadenken houden op met die reli-onzin. Het zijn zinnebeelden mensen, mooie soms, lelijke vaak, maar fantasieën. Wanneer wordt men eens wakker uit deze verdoving. Linkse kerk…een pleonasme. Neem zo’n IKON, die nu weer (en kennelijk met omroepgeld) een boek tegen de Verlichting propageert. De IKON nota bene. nee, blij dat ik deze handel van me af heb laten glijden…en het lucht op. Kan het iedereen, ook GroenLinksers in een droomwereld, aanraden.

  5. Geloven de gelovigen het wel, vraag ik me af. God zal het allemaal toch opknappen uiteindelijk? Jezus komt toch terug op aarde om de Augiusstal die de mensheid ervan heeft gemaakt, voor eens en altijd doorspoelen? Is daar het wachten op? Zijn gelovigen gewoon te lijdzaam en afwachtend en zingen ze eeuwig: ‘Stil maar wacht maar, alles wordt nieuw?’ Daar lijkt het soms wel op. Misschien ligt het probleem in het feit dat gelovigen niet met links & progressief geassocieerd willen worden? Weer een andere hokje dan het religieuze waarin ze gestopt worden? Ganzevoort is terecht bang dat nu het beeld alleen maar bevestigd wordt dat alle gelovigen conservatief, orthodox en ouderwets zijn.

    Inderdaad, hoog tijd voor een linkse kèrk.

  6. Nico Lippe

    Liever een linkse kerk dan rechtse hobby’s.

  7. Goed commentaar… Dank!
    (Had zelf alleen het allerlaatste zinnetje weggelaten)