Homotherapie?

Een boeiende dag voor het nadenken over de relatie tussen homoseksualiteit en religie. De (in Amerika wonende) opperrabbijn Ralbag ondertekent een verklaring waarin staat dat homoseksualiteit een ziekte is en in Nederland laait de discussie op over de therapie die Different zou geven om christenhomo’s van hun geaardheid af te helpen. Maar terwijl de Joodse Gemeente Amsterdam onmiddellijk afstand neemt van dit standpunt van de opperrabbijn, springen christelijke organisaties in het gelid om het voor Different op te nemen.

Op twitter en in de media klinken natuurlijk onmiddellijk scherpe woorden tegen religieus fundamentalisme, want dat zou hier aan de orde zijn. Omgekeerd klagen christenen over een seculiere hetze tegen alles wat christelijk is. En er zijn verhalen van cliënten van Different die genuanceerd spreken over de behandeling. Tijd voor een beetje nuance. Is het eigenlijk wel zo erg om therapie aan te bieden voor christenhomo’s die moeite hebben met hun seksuele geaardheid?

Het is wel goed om te beginnen met de constatering dat er over homoseksualiteit nog steeds heel verschillende meningen bestaan. Dat gaat van totale acceptatie tot totale afwijzing. Ook binnen kerken zien we dat hele scala van visies. Het is ook goed om op te merken dat die visies ook geleidelijk in beweging zijn. Zelfs in (christelijke) kringen waar men homoseksualiteit als zonde ziet, heeft men wel meer dan vroeger oog voor de homoseksuele mens. En we moeten erbij bedenken dat in de seculiere wereld homo-acceptatie ook niet vanzelfsprekend is – kijk maar op het voetbalveld. De kritiek op religies vanwege hun ‘homohaat’ is dan ook wel een maatje te groot.

Theologie en psychologie

Different sluit vooral aan bij die kerken – evangelisch en orthodox-protestants – die homoseksualiteit zien als zonde. Of, in een iets ander taalveld, als strijd. Daarbij gebruikt men vaak een theologische en een psychologische redenering. De theologische gaat uit van een paar bijbelteksten waarin seks tussen mannen verboden wordt (vrouwen zijn bijna buiten beeld) en de algemene heteroseksuele teneur van de bijbel en de traditie. Er is weinig oog voor het verschil in tijd en cultuur en de teksten worden een op een vertaald naar het heden, waarbij ook teksten die gaan over seksueel wangedrag worden toegepast op respectvolle liefdesrelaties. Daar richt zich dan ook mijn theologische kritiek op: we doen noch de bijbel, noch de mens recht met deze uitleg. Sterker nog: we gebruiken de bijbel om een minderheid met religieuze middelen te marginaliseren en dat is nu precies waar de bijbel wel heel fel tegen is.

De psychologische redenering gaat ervan uit dat homoseksualiteit geen geaardheid is, maar een stoornis. Daar gebruikt men verschillende woorden voor (handicap, ziekte, scheefgroei), maar de kern is dit: het is geen gewone variatie van de natuur maar een gegroeide afwijking. De meest voorkomende redenen zijn problemen in de relatie met de ouders, seksueel misbruik, eenzaamheid, pesten en dergelijke. Soms kan die scheefgroei met therapie weer worden gecorrigeerd maar in de meeste gevallen moet je leren leven met je gevoelens.  Daarbij is het niet de bedoeling dat je ook kiest voor een ‘homoseksuele levensstijl’; die is immers op grond van de theologische redenering al verboden. Deze psychologische redenering staat volstrekt buiten de wetenschappelijke en therapeutische consensus en valt dan ook in de categorie kwakzalverij.

Wat Different doet

In die wereld opereert Different. Ze bieden begeleiding aan mensen die problemen hebben met hun seksuele gevoelens en/of geloof en die zoeken naar een manier om daarmee om te gaan. Veel cliënten hebben daar baat bij. Dat is niet zo vreemd, want ze vinden eindelijk een gesprekspartner die hun worsteling begrijpt en erkent. In die begeleiding kunnen ze hun schaamte overwinnen, zichzelf leren accepteren, en werken aan problemen uit hun levensloop (die heeft namelijk vrijwel iedereen die wat voor hulp ook zoekt). En ze kunnen in die context ook hun geloofsvragen aan de orde stellen en zichzelf (ondanks hun homoseksualiteit) als gelovige leren accepteren.

Het enige wat ze niet kunnen, is het veranderen van seksuele geaardheid. Onderzoek laat zien dat je wel kunt leren om de kracht van je homoseksuele gevoelens te laten verminderen, maar dat dat vrijwel nooit betekent dat er werkelijk heteroseksuele verlangens ontstaan. Oftewel: je kunt er wat minder homo van worden, maar geen hetero. Dat hoor ik dan ook regelmatig van ex-cliënten: ik ben van een aantal problemen afgekomen, maar niet van mijn homoseksualiteit.

Is het erg?

Is het erg dat Different dit soort therapie aanbiedt? Dat is de vraag. Natuurlijk, er zijn veel meer aparte, vreemde, bizarre en ongegronde therapieën. Zolang het niemand kwaad doet, is het leven en laten leven. En natuurlijk is het waardevol wanneer Different mensen helpt om met hun leven en gevoel om te gaan en pijnpunten uit hun leven aan te pakken. Het probleem is alleen dat de hele benadering en presentatie dat koppelt aan homoseksualiteit. En daarmee houdt Different precies het probleem in stand dat ze zouden moeten helpen oplossen.

Tekenend voor het echte probleem is dat homo’s in orthodox-christelijke kring een verhoogd risico hebben op psychische problemen, tot aan suïcidepogingen toe. Dat heeft alles te maken met de voortdurende boodschap dat je zondig, ziek, of wat dan ook bent. Wanneer ze er vroeger of later niet meer omheen kunnen dat ze homo zijn, zoeken ze (al dan niet gestuurd) hulp bij een organisatie als Different. Dat helpt inderdaad wel om de scherpste kantjes eraf te schuren, maar het blijft homoseksualiteit definiëren als probleem. Different’s hulpverlening is dan ook symptoombestrijding. En dat is uiteindelijk kwalijk. Hoe pastoraal ze het ook verpakken, het blijft indirect bijdragen aan het in stand houden van een homo-onvriendelijk klimaat om vervolgens hulp te bieden aan de slachtoffers daarvan.

Moeten we dat verbieden? Wat mij betreft niet. Maar wel op inhoud en argumenten bestrijden. En goede zorg bieden aan mensen die klem zitten tussen geloof en homoseksualiteit. Niet door als Different homoseksualiteit bij voorbaat af te wijzen en ook niet door als sommige seculiere hulpverleners geloof weg te zetten. Echte hulp betekent dat je mensen helpt om hun eigen weg te vinden.

Advertenties

9 reacties

Opgeslagen onder Religie

9 Reacties op “Homotherapie?

  1. Anton

    Is het aanbieden van een behandeling aan Homo’s dan niet gewoon een belediging voor die groep. Je gaat toch ook geen behandeling voor christenen aanbieden en vergoeden vanuit de ziektekostenverzekeraar? Natuurlijk mogen christenen onderling hun praatgroepjes hebben om over dergelijke ‘problemen’ te praten, maar ik denk dat je als overheid een compleet verkeerd signaal geeft als je feitelijk toestaat dat mensen een seksuele geaardheid als ziekte gaan bestempelen en daar behandelingen voor verzinnen.

  2. Ik ben het met Daan Vreeswijk eens. Mij gaat het ook niet zozeer om de vraag of deze therapie mag bestaan. Dat mag van mij namelijk best, waar vraag is mag aanbod zijn in een vrij land als Nederland. Ik kan me best voorstellen dat er christelijke homo’s zijn die enorm schrikken als ze homoseksuele gevoelens bij zichzelf ontdekken en daarmee hun hele ‘in Christus’ opgebouwde persoonlijkheid uit elkaar zien vallen. Dat deze mensen daar vervolgens ‘vanaf’ willen en dan hulp zoeken bij een hulpverleningsinstelling als Different. Alleen daarom al vind ik het goed dat er zoiets is. De vraag is inderdaad of dit gefinancierd en verzekerd moet worden door zorgverzekeraars. Zoals je zelf al aangeeft Ruard, heeft het uitgangspunt van Different weinig met wetenschappelijkheid te maken, iets wat me voor een hulpverleningsorganisatie toch wel belangrijk lijkt. Laat Different maar in eigen gelederen geld bij elkaar zoeken om hun therapie te laten voortbestaan.

  3. Beste Ruard,

    Inderdaad complimenten voor een genuanceerd verhaal, maar er zijn nog wel wat kanttekeningen bij te plaatsen.
    Ten eerste zeg je dat de kritiek op religies vanwege hun ‘homohaat’ een “maatje te groot” is, omdat er “in de seculiere wereld homo-acceptatie ook niet vanzelfsprekend is” Dit is natuurlijk totale nonsens. Ten hoogste kun je zeggen dat de kritiek op seculiere homohaat niet groot genoeg is. Maar zeggen dat we minder kritiek moeten hebben op het ene deel van de wereld omdat het in een ander deel ook gebeurd, is een klassieke tu quoque drogreden.
    Ten tweede gaat het in de discussie volgens mij niet zozeer om of die therapie mag bestaan, maar of deze vergoed moet worden door zorgverzekeraars. Je mag toch verwachten dat psychotherapieën enige wetenschappelijke basis hebben. De onzin die Different aanbiedt, valt daar totaal niet onder. Als iemand graag zo’n therapie wil volgen, dan kan hij zijn gang gaan, maar daar kan natuurlijk geen vergoeding tegenover staan.

  4. In mijn houding tegenover homofilie is wezenlijk, dat homofilie geen keuze is, maar een zijn. Je mag mensen niet dwingen hun eigen zijn te ontkennen. Dan weet je zeker, dat je psychische problemen veroorzaakt. Ik mag niet zijn, die ik ben. Maar sommigen beweren, dat het wel een keuze is. Ik weet niet waardoor je homo bent. Is er een homo-gen? Gebeurt er iets tijdens of direct na de bevruchting, waardoor een schakel wordt omgedraaid? Maar eigenlijk weet ik evenmin waardoor mijn hetero zijn bepaald wordt. Waarom lees ik daar nooit iets over? Weet men het niet of wil men het niet weten?
    Een antwoord op deze vragen zou de discussies zinniger kunnen laten verlopen.

    • Voor zover ik weet is er nog geen absolute oorzaak geïsoleerd, maar het lijkt iets te maken te hebben met de geslachtshormoonhuishouding van de moeder tijdens de zwangerschap.

  5. Dank Ruard, een mooie genuanceerde bijdrage aan het debat!

  6. Carla

    Beste Ruard,

    Complimenten voor de inhoud en de toon waarop je je bijdrage levert aan hetgeen vandaag, op zijn zachts gezegd, nogal een hot item is.
    Vooral de laatste zin: ” Echte hulp betekent dat je mensen helpt om hun eigen weg te vinden, ” onderschrijf ik méér dan van harte.

    Moest vandaag vaak denken aan de woorden van Nico ter Linden: ” De woorden die in de Bijbel staan zijn bestand tegen vele interpretaties, behalve die van de letterlijke.” En m.i. zit hier de ‘angel ‘.

    Wanneer de mens van kleins af aan wordt voorgehouden dat alles wat in de schrift staat, letterlijk Gods woord is en je je straf niet zal ontlopen wanneer je daar aan twijfelt, of erger, niet op alle fronten aan houdt, dan ligt dáár al de grondslag om niet je eigen weg te ( kunnen ) vinden.
    De angst neemt het dan over van de liefde. En ja, dan komen mensen in de knel, in gewetensconflict en erger.
    En voor een dergelijk kwetsbare mens is elke strohalm iets om je aan vast te klampen.

    Wellicht is Defferent zo’n strohalm. En weten zij ( Defferent ) inmiddels ook wel dat je van een homo geen hetero kan maken, net zo min als dat andersom zou kunnen.
    Maar om dan, vanuit hun visie, te blijven benoemen dat je het wel mag zijn maar je je niet mag verbinden in een liefdevolle verhouding met een partner is gewoon de opgelopen schade bestendigen. Onmenselijk en wreed.

  7. Ik snap de ophef nu opeens ook niet zo. Ik als absolute buitenstaander (Randstedeling, atheïst, liberaal) wist dit een half jaar geleden al. Er was in de media al over geschreven, en het was bekend dat deze “behandelingen” vergoed worden.

    En het wordt vergoed om praktische redenen, niet om ideologische. Nu zo’n behandeling vergoeden is goedkoper dan psychiater/medicatie/gedwongen opname/suicide watch als het uit de hand loopt. Dus zal een homoseksueel echt wel wat hebben aan zo’n behandeling (die officieel ook niet bedoeld is om het te “genezen”) waarbij ze met homoseksuele gevoelens leren omgaan. Er wordt net iets te vaak vergeten dat refo-homo’s zelf ook conservatief en diep diep gelovig zijn, geen closet liberals. Ze zijn het met hun omgeving eens dat het een zonde is, en willen vaak zelf ook geen “homoseksuele levensstijl”, ondanks de aandrang die ze voelen. In die context heeft Different zelfs een vreemd soort bestaansrecht. Dat de context dit verschaft is een grove schande, niet dat zorgverzekeraars vervolgens op een vreemde manier toekomstige psychiaterrekeningen die hieruit voortvloeien proberen af te wenden.

    Ik moet (als atheïst) even binnensmonds overgeven van wat ik hier geschreven heb, maar ik vrees toch echt dat ik het ermee eens ben…