Zijn we klaar met Different?

Het lijkt zo simpel. Er zijn signalen dat een christelijke organisatie therapie aanbiedt om mensen te genezen van homoseksualiteit en die laat vergoeden door de zorgverzekering. De maatschappelijke en politieke kritiek daarop leidt ertoe dat de Inspectie onderzoek doet. De Inspectie concludeert na een bezoek bij die organisatie dat er van ‘homotherapie’ geen sprake is en dat de begeleiding die geboden wordt, past binnen de kaders van de geestelijke gezondheidszorg. Klaar.

Zo simpel is het echter niet. De discussie over Different laat namelijk twee dingen zien die ons wezenlijk te denken moeten geven. Om te beginnen valt het op hoe sterk de automatische reacties zijn en hoe makkelijk het ontaardt in een discussie voor of tegen religie. Sommige ‘seculieren’ zien er een bewijs in dat religie achterhaald en gevaarlijk is. Christenen (vooral orthodoxe) zien er een bewijs in dat er in deze samenleving geen ruimte meer is voor een orthodox standpunt. Van de weeromstuit nemen zij het onmiddellijk op voor Different en laten ze weinig ruimte voor kritische vragen, die er toch echt ook zijn.

Dat brengt bij het tweede punt: het valt op hoe oppervlakkig de discussie gevoerd wordt. Er wordt alleen gekeken of homo’s ‘genezen’ worden bij of volgens Different. Als dat niet gebeurt, zoals de Inspectie waarschijnlijk terecht opmerkt, is er niets aan de hand. En dan was dus alle commotie ten onrechte. Een ‘hetzerige hype’, aldus de algemeen directeur van de overkoepelende organisatie Tot Heil des Volks, gretig gesteund door CU en SGP. De kritische opmerkingen van de Inspectie bij de professionaliteit en bij Differents visie op homoseksualiteit worden gemakshalve weggelaten.

Daarmee zijn we echter niet bij het echte probleem. Dat Different mensen begeleidt die worstelen met geloof en homoseksualiteit is een goede zaak. Als ze erop gericht is mensen te helpen zichzelf te accepteren en vervolgens keuzes te maken die bij henzelf passen, dan is dat prima. En zolang het daarbij gaat om zorg die volgens algemene maatstaven onder de verzekering valt, is er niets aan de hand.

Waar staat Different nu?

Maar daarmee zijn we er niet. Zowel in de eigen publicaties van Different als in die van het overkoepelende  Tot Heil des Volks klinkt namelijk een voortdurende boodschap over homoseksualiteit die haaks staat op de hulpverlening. Hun opiniesite Habakuk.nu bijvoorbeeld spreekt zich regelmatig uit tegen homoseksualiteit en schetst eenzijdige en negatieve beelden van homoseksuelen. Ze hadden zelfs bezwaar tegen kerken die een verklaring tekenden tegen geweld tegen homo’s. Ook de begeleiding van Different is er niet – zoals ze zelf zeggen – op gericht dat mensen hun eigen keuze ontdekken; het gaat er immers om dat ze niet toegeven aan hun homoseksualiteit. In die zin is Different minder cliëntgericht dan ze tegenwoordig graag doet voorkomen, zoals ook blijkt uit een aantal verhalen van ex-cliënten in de media en ook in het Inspectierapport.

Zo citeert Trouw een ex-cliënt van Different: “Zo lang is mij voorgehouden dat ik mijn homoseksualiteit moest vergeten. Er werd met mij gebeden en gesproken. Maar de heterochristen kruipt ’s avonds lekker tegen zijn vrouw aan en ik lig alleen in mijn bed te bidden. En daar ging ik gewoon kapot aan. Ik heb er niks aan.” Vragen die mensen hebben bij hun homoseksualiteit worden alleen maar aangewakkerd.

Dat is ingebed in een problematisch net van ‘voorlichting’ door Different en haar zusterorganisaties. De kernboodschap is steeds dat homoseksualiteit waarschijnlijk vooral het gevolg is van tekorten in de relatie met de ouders, pesten, seksueel misbruik en dergelijke. “Er is steeds meer bewijs dat de omgeving de grootste invloed heeft op onze seksuele oriëntatie. Homoseksuelen hebben vaak een verstoorde relatie met hun ouders, of zijn het slachtoffer van misbruik.” (Aldus Onze Weg, een aan Different gelieerde vereniging van lotgenoten, onder Vraag en Antwoord). Wie als man de eigen mannelijkheid niet heeft leren accepteren, die probeert die mannelijkheid alsnog te verkrijgen door een seksuele gerichtheid op andere mannen. Die scheefgroei kan in therapie worden verholpen. Dat wil niet zeggen dat je hetero wordt, maar “volgens psychiaters krijgt ongeveer 30 % van de mensen die in therapie gaan heteroseksuele gevoelens.” (Onze Weg)

Of neem Exodus Global Alliance, een zusterorganisatie die zich richt op de 155 miljoen “people affected by homosexuality”. Daar gaat het nadrukkelijk wel over een ziekte of stoornis, een psychisch probleem waarvoor herstel mogelijk is: “Homosexually-oriented people can (…) reduce, manage and in some cases, practically eliminate homosexual feelings and attractions and in many cases (though not all), experience satisfying heterosexual relationships.” (Exodus) Ook op Differentvlaanderen vinden we dergelijke voorlichting en verwijzing naar boeken uit precies dezelfde traditie.

Deze visie op homoseksualiteit botst met algemene maatstaven van hulpverlening. In recente uitingen, vooral ook in reactie op kritiek uit politiek en samenleving, benadrukken medewerkers van Different dat ze niet geloven in ‘genezing’ en dat ze homoseksualiteit niet als ziekte zien. Dat is dan nieuw, want toen ze nog Evangelische Hulp aan Homofielen heette (EHAH), droeg ze dat nog wel uit. Maar als Different dit wetenschappelijk en therapeutisch onverantwoorde gedachtegoed inderdaad heeft verlaten, waarom nemen ze hier dan geen afstand van? Of is de huidige genuanceerde visie er alleen voor de bühne?

Een uitdaging voor kerken en theologen

Belangrijker nog dan dat dit hele verhaal over oorzaken wetenschappelijk onhoudbaar is, het is ook schadelijk. Het voortdurend uitdragen van een negatieve visie op homoseksualiteit is namelijk precies een deel van de oorzaak van de problemen die mensen hebben. De manier waarop ook Different voortdurend homoseksualiteit beschrijft als een strijd tussen het geloof en de zondige wereld, draagt eraan bij dat mensen daarmee worstelen. Als je opgroeit in een subcultuur waar de Different-visie wordt uitgedragen, dan is de kans groot dat je de problemen ontwikkelt waarbij Different je dan weer wil helpen. Het echte probleem is niet de hulp die Different biedt. Het echte probleem is de boodschap die er onder zit.

Dat raakt natuurlijk direct aan wezenlijke theologische vragen als het gaat om de beoordeling van homoseksualiteit. Die discussie kan niet worden beantwoord door de Inspectie voor de Volksgezondheid en evenmin door politici. Het is een opgave die op tafel ligt voor kerken en theologen. Zij hebben zich diepgaand te bezinnen op hun visie op homoseksualiteit en de gevolgen van die visie voor de mensen die het aangaat. Sommige kerken hebben die uitdaging al decennia geleden opgepakt, andere zijn er nu volop mee bezig. Wat zou het goed zijn als christelijke kerken, partijen en organisaties niet onmiddellijk in de verdediging schieten, maar open en eerlijk de fundamentele en kritische vragen onder ogen zien. Gelukkig is er voor dat gesprek steeds meer ruimte. Als we klaar zijn met Different, kunnen we misschien beginnen aan de echte dialoog.

Advertenties

12 reacties

Opgeslagen onder Religie

12 Reacties op “Zijn we klaar met Different?

  1. Wat een prettig genuanceerd en onderbouwd stuk, zeker in deze tijd van hijgerige one-liners. Zonder iets of iemand daarbij om de oren te slaan. Het kan dus wel!

  2. Uitstekend stuk Ruard. Ik ben het niet altijd met je eens maar in dit geval ben ik dat van harte wel. Het probleem dat je omschrijft is echter breder. Nederland is geen land meer van nuance. Het is een land van hyperig en hijgerig gedrag en one liners. Nadenken is uit de mode, argumenteren ongewenst in de snelle Twitter cultuur die een argument op 140 karakters afkapt en het gebruiken van de rede is in onbruik geraakt.

    Wat rest is een volk dat met alle winden mee waait, ongeacht widkracht of windrichting. En dat beperkt zich bepaald niet tot dit onderwerp…

  3. Sander

    En dan dus nu op dezelfde manier omgaan met pedoseksuelen…?

    • De discussie bij pedoseksuelen is een andere. Daar is niet alleen de eigen gerichtheid aan de orde, maar ook de mogelijke schade voor de ander (het kind). Die schade is de reden dat we pedoseksueel contact afwijzen.

      • Sander

        Dat begrijp ik, maar laten we die mensen nu niet in de kou staan?
        Wanneer ik de Bijbel lees dan vind ik het persoonlijk erg moeilijk om daarin argumenten te vinden om de homoseksualiteit, ook wanneer dat binnen een relatie van liefde en trouw is, te kunnen goedkuren. (Ik ken ook wel redeneringen met de Bijbel in de hand op basis waarvan het wel zou wel kunnen, maar persoonlijk vind ik die niet overtuigend.) Ook al zou ik dat vanuit menselijk oogpunt graag willen.
        Vervolgens is het argument wat veel gehoord wordt en in de reacties hier ook genoemd is, dat je moet kunnen zijn wie je bent. En op zich is dat waar, ook Bijbels gezien, maar aan de andere kant is dat toch geen vrijbrief om maar te doen wat goed is in eigen ogen, tenminste wanneer je de Bijbel als leidraad hiervoor wil gebruiken. Zijn wij in dit leven wie we behoren te zijn? We leven toch in een gebroken wereld waar we ook te maken hebben met zondige begeerten en verlangens. Ik ben ervan overtuigd dat we in dit leven dus nog niet kunnen zijn wie we (ten diepste) zijn. Misschien worstelen we daar ons leven lang mee. En daar schaar ik homoseksualiteit onder, maar ook pedoseksualiteit, ongewenste kinderloosheid en ongewenst alleen (dus vrijgezel). Ik heb altijd het gevoel dat er vooral naar de eigen persoonlijke situatie gekeken wordt, zonder daarbij oog te hebben voor vergelijkbare moeiten. Ik besef, dat ik daarbij makkelijk praten heb, hoewel ook ik mijn worstelingen en strijd ken. Belangrijk wordt dan wel, dat er op een of andere manier meer oog komt voor de worsteling bij zulke mensen, zeker ook in de kerk. Wat dat betreft is daar wel sprake van een zwarte vlek. Er rust zeker in de orthodoxere kringen nog een behoorlijk taboe op openheid hierover.

      • Carla Wijnmaalen

        Sander, je schrijft: ‘Wanneer ik de Bijbel lees dan vind ik het persoonlijk erg moeilijk om daarin argumenten te vinden om de homoseksualiteit, ook wanneer dat binnen een relatie van liefde en trouw is, te kunnen goedkeuren.’ Ik snap dat wel, maar in diezelfde Bijbel staat ook, dat mannen die met een man slapen als met een vrouw zekerlijk gedood moeten worden. Ik kan geen christen meer vinden die dat ook overneemt, omdat de Bijbel dat leert. Dan denk ik wel eens, waarom wel heel strak vasthouden aan een bijbelcitaat of citaten, terwijl men van andere citaten wel degelijk te tijd en de context meeweegt. Waar ik vaak moeite mee heb, is het aan de ene kant letterlijk nemen van teksten, terwijl aan de andere kant teksten niet letterlijk (meer) worden genomen omdat ze botsen met onze huidige moraal. Ik kan mij namelijk niet voorstellen dat christenen daadwerkelijk voor de doodstraf zijn voor homo’s omdat God dat heeft geboden, maar het niet zeggen omdat het volgens de huidige wetgeving niet mogelijk is. Tenminste, dat hoop ik niet.
        Er zijn zoveel teksten in de Bijbel die, ook door christenen, niet meer als van deze tijd gezien worden, en waar ze geen enkele moeite hebben die in de tijd van toen te lezen. God heeft gesteld dat een mens niet gemaakt is om alleen te gaan, nergens in de Bijbel wordt trouwens gesproken over liefdevolle relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht, kwam dat in die tijd niet voor? Wanneer dat wel zo was, waarom staat er dan niets over in?

  4. tjark reininga

    een evenwichtig en terecht pleidooi, Ruard. het probleem is op een punt nog net iets complexer: Different is bij de intake wel degelijk cliëntgericht, want de cliënt richt zich om hulp mede tot deze instelling omdat hij van de zelfde religieuze basis uitgaat en daarom op zoek is zijn gevoelens met die religieuze basis in overeenstemming te brengen. sommigen slagen daar kennelijk in, maar voor velen blijkt de werkelijkheid dat er geen ‘genezing’ is voor homoseksualiteit omdat het geen kwaal is, sterker. hun probleem wordt dan dat hen hun religieuze basis ontvalt. en waarschijnlijk meer nog, dat hen daarbij ook een deel van hun vertrouwde omgeving, hun familie en vrienden, ontvalt. de geloofscrisis wordt aanleiding tot een relatiecrisis en kan zelfs tot het wegvallen van de middelen van bestaan leiden.

    maar dat gaat de scope van Different te buiten. en is helaas ook in het huidige debat onderbelicht gebleven.

  5. Carla Wijnmaalen

    Het is te hopen dat men de toekenning van vergoeding mbt deze therapie nog eens beziet. De basis waar men vanuit gaat rond homoseksualiteit is er geen een van acceptatie en mogen zijn wie je bent, en daar zou therapie die vergoed wordt toch op gericht dienen te zijn. Wanneer mensen, mijns inziens, valse voorstellingen krijgen mbt homoseksualiteit en het dus als een jeugdtrauma wordt gezien, dan kun je mij niet wijsmaken dat die therapie niet gericht is op het overwinnen van dat trauma. Men ging uit van de hulpvraag werd door de medewerker van Different op de tv gesteld. Maar men legde verder niet uit hoe de therapie dan vorm krijgt indien die hulpvraag inhoudt dat men af wil van zijn homoseksuele ‘gerichtheid’. Die term geeft trouwens ook te denken, nergens heeft men het over homo ‘zijn’, maar altijd over een gerichtheid, dit houdt al in dat men ervan uitgaat dat je je ook ergens anders op kunt ‘richten’. Heel het gedachtegoed achter homoseksualiteit is bepalend, vooral aangezien er nergens blijkt dat mijn uitgaat van een aangeboren geaardheid, maar er talloze voorbeelden worden genoemd mbt tot het ‘ontstaan’ van homoseksuele ‘gevoelens’. Je hebt dus als homo, volgens dit gedachtegoed een seksuele stoornis en daar zit nu net de foutieve denkwijze om tot echt heilzame, eerlijke en objectieve therapie te komen.

    • Homohaat verduidelijken door middel van deze onderzoeken, waar vanuit de LGBT gemeenschap inmiddels ook kritiek op is gekomen omdat vele zich hier niet in herkennen, valt ook niet goed te praten.Homoseksualiteit is geen ziekte volgens de minister.Dan moeten we discriminatie en homohaat niet op deze wijze gaan bestrijden.De ene partij zegt ziek te worden van homohaat en wil vergoedingen voor behandelingen hiervoor.
      De andere partij die homoseksualiteit wil bestrijden door deze gevoelenls te laten onderdrukken wil ook vergoedingen voor behandelingen.
      Lees hier vanuit de media onderstaand bericht:
      ‘Homo’s en bisexuelen zijn ongezond’
      Ooit gehoord van kenniscentrum Movisie? Dan leer je hen nu kennen. Vandaag presenteren zij een onderzoek waaruit blijkt dat homo’s, lesbiënnes en biseksuelen ongezonder zijn dan hetero’s. Zij hebben een groter risicio op psychische problemen en een slechtere gezondheid dan heteromannen- en vrouwen.

      Volgens Movisie, dat onderzoek doet naar maatschappelijke ontwikkelingen, blijkt uit wetenschappelijk onderzoek dat homo- en biseksuelen vaker last hebben van angst- en stemmingsstoornissen. Ook zouden zij eerder zelfmoordneigingen hebben. Bovendien eten zij ongezonder en lopen ze meer risico op het hebben van soa’s.

      De reden van al deze gezondheidsproblemen? Movisie denkt dat het komt door stress, die dan weer wordt veroorzaakt door pesten, discriminatie en geweld.

  6. An excellent, well argued, insightful piece, Ruard. Just as I would expect from you. Thank you for this.

    • Hoogste tijd dat onze minister beide kanten onder de loep gaat nemen.Deze geldverspilling kan opgelost worden als de minister een onafhankelijk onderzoek instelt over hoe de LGBT gemeenschap er werkelijk voorstaat.Dan kunnen de subsidies doelgerichter besteed worden aan de echte mensen in nood.Ze kan na aanleiding van dit onderzoek de belangenorganisaties adviseren zich in te zetten voor de echte mensen in nood en deze adviseren doelgerichter met subsidies en allerlei vergoedingen om te gaan.Ik ben een voorstander om deze doelgroep zo snel mogelijk te laten integreren in de Nederlandse samenleving om de zelfstandigheid te bevorderen zodat ze niet meer afhankelijk zijn van de overheid.Een onafhankelijk onderzoek door de minster kan dit proces versnellen.