Steun de zachte krachten

(Verschenen in CW/Het Goede Leven op 21.12.2012)

Hoe ingewikkeld het conflict tussen Israël en Palestina ligt, blijkt hier in Nederland al. Zeg of schrijf er iets over en onmiddellijk neemt iedereen positie in. Voor de een, tegen de ander. Tegen de een, voor de ander. Elke poging tot nuance stuit op fel verzet: of ik niet weet hoe erg het is wat die ander de een aandoet.

Moedeloos word ik ervan. Ja, ik weet dat Palestijnen al heel lang Israël bedreigen met terugkerende raketten en zelfmoordaanslagen. Ik weet dat de positie van de staat Israël tot op de dag van vandaag omstreden is. Ik weet dat in verschillende buurlanden voortdurend de haat sluimert en soms oplaait.

En ja, ik weet ook dat Israël al decennia lang de vorming van een Palestijnse staat probeert te blokkeren. Ik weet dat Israël tegen internationale uitspraken in doorgaat met het bouwen van nederzettingen in bezet gebied. Ik weet dat het aantal gedode Palestijnen vele malen groter is dan het aantal gedode Israëliërs.

Partij kiezen

De discussie gaat alleen niet over dat weten. De discussie gaat over partij kiezen voor de een en tegen de ander. En ieder draagt dan feiten aan die moeten bewijzen dat de ander eigenlijk begonnen is. Alsof dat nog mogelijk is in een proces dat al zo lang voortwoekert.

Ik wil zo graag beginnen bij gewone mensen. Ik ben geraakt door beelden van Israëlische gezinnen die keer op keer in de schuilkelder zitten vanwege de raketten of die bang zijn voor bussen en markten vanwege bomgordels. Ik ben ook geraakt door de frustratie van gezinnen in Gaza of op de Westbank die al zolang onder grote druk en frustratie leven en waar in zoveel families slachtoffers zijn gevallen.

Ik kan alleen maar vermoeden hoezeer deze twee volkeren gevangen zijn in een spiraal van geweld en traumatisering. Beide hebben het gevoel zich wel te moeten verweren tegen een vijand die hen bedreigt. Elke toegeeflijkheid zet onmiddellijk de deur open voor nog meer kwaad van de tegenpartij. En omdat ik snap hoe bedreigd ze zich voelen, snap ik ook de verleiding om me met de een of de ander te identificeren.

Spiraal doorbreken

Voor een leefbare structurele uitweg of zoiets als verzoening (wat klinkt dat ver weg) zijn niet alleen rationele oplossingen nodig, maar moet ook op de een of andere manier die spiraal van traumatisering worden doorbroken. Zolang er vanuit angst en pijn gereageerd wordt, is er geen zicht op een uitweg. En zolang er geen recht gedaan wordt aan beiden zullen we nooit verder komen dan wankele bestanden.

Dat vraagt ook wat van omstanders. Buurlanden, de internationale gemeenschap, maar ook sympathisanten hier in Nederland moeten beseffen dat hun houding invloed heeft op wat daar gebeurt. Als wij eenzijdig kiezen voor de een of de ander, dan versterken we alleen maar de polarisatie.

Maar dat wil niet zeggen dat we neutraal in het midden moeten gaan zitten. Van de begeleiding van getraumatiseerde mensen kunnen we leren dat veiligheid en erkenning van het geleden kwaad essentieel zijn om de spiraal te doorbreken. Heling van de wonden en de kans om een leven op te bouwen zijn noodzakelijk om ook met elkaar verder te kunnen.

Bestraffende reacties

Veel discussies over het conflict blijven steken in de vraag wie er begonnen is en wie het ergste gedaan heeft. Dat leidt tot bestraffende reacties als een van beide partijen weer eens iets schadelijks doet. En al zijn die reacties nodig, ze helpen niet echt omdat ze de onderliggende angst en pijn geen recht doen. En daarmee versterken ze de polarisatie nog meer.

Misschien kunnen we wegen vinden om beide partijen te steunen in de opbouw van een veilige leefbare staat. Kleine lokale initiatieven zijn er al, waarbij burgers van beide kanten de hand reiken naar elkaar en zich verzetten tegen de politieke en militaire haviken.

Die zachte krachten dragen de hoop op vrede en verdienen onze steun. Maar dan moeten wij wel zelf de verleiding van polarisatie weerstaan.

Advertenties

11 reacties

Opgeslagen onder Politiek

11 Reacties op “Steun de zachte krachten

  1. Lilian Peters

    Beste Ruard,

    Net als jij geloof ik in de kracht van geweldloos verzet waar het gaat om situaties van onrecht en misstanden te verbeteren. “Framing” of de wijze waarop een situatie wordt voorgesteld is daarbij een belangrijk aspect. Ik wil je daarom vragen om nogmaals te kijken naar de kwalificaties die je aan beide partijen geeft. (Het feit dat je het over twee partijen hebt is op zich al een generalisatie natuurlijk, maar goed, je moet wat.)

    Ik vraag me af of je hetzelfde zou schrijven als je Palestijnen door Tibetanen zou vervangen en Israel door China. Of Palestijnen door zwarten, kleurlingen, Indiers en Israel door Zuid-Afrika. Mijn vermoeden is dat je voorstelling van zaken anders zou zijn, maar zeker weet ik dat natuurlijk niet. Vandaar mijn uitnodiging om het eens te proberen en dan te beoordelen of je achter je tekst en opinie kunt staan.

    Ik hoor het graag!

    Met de beste wensen voor 2013,

    Lilian

  2. Wim Minnaard

    Beste Ruard Ganzevoort,

    De problematiek die je aan de orde stelt noem je ingewikkeld. Je hebt, zoals je aangeeft, weet van veel feiten.

    Het valt me op dat je lijkt uit te gaan van een situatie met twee min of meer gelijkwaardige partijen die een probleem hebben. En dan is het voor buitenstaanders niet verstandig partij te kiezen.

    Mijn inschatting is dat er sprake is van twee ongelijke partijen. Een sterke bovenliggende en een zwakke onderliggende partij. Zoals we die bijvoorbeeld kennen uit de koloniale geschiedenis van veel landen.

    Vergeet ook niet dat Israël massale militaire en politieke steun krijgt van de VS etc. Mede daardoor kan Israël het zich veroorloven geen boodschap te hebben aan de internationale rechtsorde.

    Bij mij dringt zich de volgende vergelijking op voor de situatie tussen Israël en Palestina: Een situatie van huiselijk geweld, bijvoorbeeld een vader die zijn vrouw en kinderen langdurig en ernstig mishandelt. Onze eerste zorg is dan het geweld te stoppen en de moeder en kinderen in veiligheid te brengen. We kiezen dus voor de zwakke partij, voor de moeder en de kinderen. Maatschappelijk werkers, politie, rechters e.d. zullen in actie moeten komen om zich over schuld en straf uit te spreken. Misschien blijkt dan dat de man getraumatiseerd is omdat hij in z’n jeugd mishandeld werd. Psychologen, psychiaters e.d. moeten er dan aan te pas komen om de man te helpen die trauma’s te verwerken. Misschien dat dit een begin van toekomstige verzoening is.

    Je geeft aan dat omstanders invloed hebben en als die omstanders eenzijdig kiezen voor de één of de ander zal dat het geweld slechts versterken. Hier zou het de plaats zijn om aan te geven dat Nederland al jarenlang eenzijdig, kritiekloos en van harte kiest voor Israël en in feite tegen Palestina. Jammer dat je deze constatering achterwege laat.

    Die zachte krachten verdienen onze voortgaande steun, van harte mee eens. Maar ik mis in jouw artikel een pleidooi voor een einde aan de bezetting en voor naleving van internationale rechtsregels. Jammer, een gemiste kans.

    Groeten, Wim Minnaard

    • Beste Wim en anderen,
      Als je goed leest, zie je dat ik niet over gelijkwaardigde partijen spreek. Het is eerder een gelaagdheid waarbij niet alleen de macht van Israel en Palestina, maar ook van de Arabische buurlanden en van het Westen (VS voorop) meespelen. Maar ook dan blijft staan dat beiden uit angst opereren. Het (machtiger) Israel verzet zich met geweld en onderdrukking tegen de angst, het (zwakkere) Palestina (en wie is dat dan precies binnen Palestina) met oa aanslagen. Maar dat doet allemaal niets af aan het feit dat beide uit angst opereren en dat het goed is als omstanders niet alleen oordelen wie er gelijk heeft, maar juist deze drijfveren ook herkennen en erkennen.

      • Lilian Peters

        Angst en woede zijn beide begrijpelijke emoties, die in dit geval de behoefte van beide partijen aan bestaanszekerheid voor nu en later aangeven. Zolang leven en veiligheid in het geding zijn, zal de strijd blijven oplaaien, al dan niet gemanipuleerd van boven- of buitenaf.

        De machtbalans is op korte termijn in het voordeel van Israel. Op lange termijn ben ik daar niet zo zeker van. Ondertussen worden twee volken moreel en fysiek tot het uiterste gedreven, terwijl de wereld, incl. GroenLinks toekijkt en alleen ingrijpt als het echt uit de hand dreigt Loopt. Het is treurig, en dat is het!

      • likoednederland

        Voor wie wil weten wat het probleem is in het Midden-Oosten, hoeft slechts naar de Egyptische president Morsi te luisteren toen die nog zijn hart vrijuit luchtte:
        http://likud.nl/2013/01/egyptische-president-morsi-joden-zijn-apen-en-varkens-verjaag-hen-uit-elk-islamitisch-land/#content

  3. Janny Beekman

    Beste hr Ruard Ganzevoort.

    Op ‘Planeet GroenLinks’ las ik een artikel van u over het conflict tussen Israël en Palestina. U noemt dat conflict ingewikkeld vanwege de reacties van anderen als iemand iets zegt of schrijft hierover. Voor mij betekenen deze reacties niet dat het conflict ingewikkeld is, voor mij betekent dat dat het conflict emoties oproept.

    Zonder op al uw beweringen in te gaan wil ik me in mijn reactie beperken tot mijn verbazing dat u in het hele stuk uitgaat van gelijkwaardigheid van Israël en de (nog niet
    bestaande) Palestijnse staat. Dat zal wel politiek correct zijn, maar het is totaal bezijden de waarheid.
    Het gaat om één van de sterkste militaire machten (die zelfs kernwapens ‘mag’ hebben, terwijl hij dat een ander verbiedt) en om een zo goed als weerloos volk dat door diezelfde macht wordt onderdrukt.

    U bent geraakt ‘door de beelden van Israëlische gezinnen die in de schuilkelder zitten’. Zij hebben tenminste schuilkelders. Palestijnen zijn vogelvrij voor het Israëlische leger. Ook in tijden dat er geen ‘oorlog’ is.

    Ik probeer geen partij te kiezen in de zin van: hij mag wel bestaan en hij niet. Maar als je vindt dat beide partijen recht hebben te bestaan als vrije mensen, moet je dat ook faciliteren. Verzoening kan pas komen na een oplossing.

    Er moet inderdaad ‘recht gedaan worden aan beiden’. Maar dan ook echt. Israël zal dat niet uit zichzelf doen. Integendeel, zoals u zelf ook al aangeeft: zij bouwen voort. Met Hamas zal indringend moeten worden gesproken, maar Israël zal moeten worden gedwongen om zich te gaan houden aan internationale afspraken en om het Palestijnse volk haar staat te gunnen.
    In mijn beleving komt de houding en de weigering van Israël niet vanuit ‘angst en pijn’, zoals u suggereert, maar doodgewoon uit politieke overwegingen, gesteund door de westerse wereld. Want wij hebben wel wat te verliezen daar.

    Inderdaad zijn we het stadium voorbij om bij ieder incident in het verleden ons af te vragen wie er is begonnen. (Hoewel dat regelmatig wel verrassende uitkomsten gaf.) Er moet nu een oplossing komen. En daarvoor is Nederland, is Europa nodig.
    De joodse kolonisten en de joodse en christelijke lobby moeten tot de orde en de werkelijkheid van 2013 geroepen worden: zij hebben niet het (alleen)recht op welk gebied ook.
    En de politiek van Israël moet gaan beseffen dat je ook in vrede met elkaar zou kunnen leven.

    Europa heeft de Nobelprijs voor de vrede ontvangen in 2012. Laten we die waarmaken.

  4. jules sol

    niets doen en niet partij kiezen betekent dat situatie verergert voor degenen die machteloos is. Israel is militair en economisch (op beinvloeding van de media) machtig op alle terreinen .Alleen zij hebben de macht om deze verslechteringen op te laten houdenen te beginnen zich te houden aan internationale volkerenrecht en universele mensenrechten en . En dat is niet in de laatste plaats goed voor henzelf en hun jeugd dieze een onmogelijke opdracht geven om psychisch gezond hun leven te hervatten na hun dienstplicht.
    Jules Sol, Laren

  5. Bernard Dijkdrenth (1945)

    Soms lijkt deze situatie op wat wij in Europa van onze geschiedenis ‘weten’ zoals mij deze zomer weer bleek bij mijn bezoek aan de Wartburg en bij een schilderij waarop Luther met opgeheven vinger zijn gehoor waarschuwt. Toen een medebezoeker uit de USA mij wakker schudde met de opmerking “zie je wel dat vingertje, dat is typisch Duits” en ik toch niet kon nalaten daar wat van te zeggen, dat het vingertje in Nederland toch wat anders beleefd wordt. De verbazing was niet gering bij mijn buurman.
    Zelfbeeld en het Doel dat wordt nagestreefd zijn kennelijk belangrijke ingrediënten in de kluwe van vooroordelen en (mis)informatie die in de diepste beleving zomaar de boventoon voeren. Ze leiden alleen maar af.
    Soms komt de gedachte boven, zouden al die klagers ‘dat de ander ermee moet ophouden’ wel weten dat ze in een situatie lijken te zitten, waar ze kennelijk zelf niet meer uitkomen, zouden ze dat dan gaan missen om niet meer te kunnen klagen? Wat een ellende! Ik moet er vaak aan denken geboren te zijn in de week dat de processen in neurenberg begonnen.
    Komt het voor in de geschiedenis dat een probleem echt wordt opgelost, wanneer de betrokkenen of één ervan het kennelijk zelf niet wil(len) oplossen? Of zal er dan een situatie ontstaan dat anderen dat probleem gaan oplossen? En energie steken in een probleem? En ben je erzelf dan wel bij? Moet je niet doen, want dan wordt dat probleem alleen maar groter, zo heb ik altijd geleerd! Maar wat is dan het probleem en waar is de Lev?

  6. Dan zal toch echt eerst de hersenspoeling van de Palestijnse jeugd met jodenhaat moeten stoppen, zoals op de Palestijnse staatstelevisie. Dat zal toch echt van de leiders moeten komen.

    Dat haatzaaien zorgt er voor dat uit een recente opiniepeiling blijkt dat maar liefst 88% van de Palestijnen een voorstander is van meer geweld.

    • Egbert Talens

      Echt iets voor jullie, Likoed Nederland, deze stellingname: dat toch eerst de andere kant — want als zodanig positioneren jullie de Palestijnen — moet stoppen met hún jodenhaat-campagne. Typisch voor de manier waarop van de kant van het pz-p — het politiek-zionistische project ‘der Judenstaat’ — met dit conflict wordt omgegaan; blaming the victim, zoals kleine kinderen doen als ze worden aangesproken op getreiter of andere vormen van pesten.
      Jullie héle terminologie barst uit z’n voegen van kleinerend commentaar. Had in plaats van jodenhaat maar van haat jegens dít Israel gesproken; dat zou al een flinke stap in de goede richting zijn. En voor geweld had gekozen kunnen worden voor verzet.
      Om toch nog met een positief punt te eindigen: dat jullie over Palestina en Palestijnen schrijven is pure winst; een constructieve correctie van de toenmalig uitlatingen van mevrouw Golda Me’ir, die beweerde dat ‘there was no such thing as a Palestinian people; they did not exist’ . Inmiddels weet ook u, Likoed Nederland, beter. [ Overigens zette die dappere dame zichzelf flink te kijk met deze uitspraak; namelijk in samenhang met haar bewering dat ze op het strand bij Haifa de mensen die zich daar verzamelden voor hun vluchtpoging naar Libanon, geprobeerd had daarvan te weerhouden. Snapt u? Er bestonden dus kennelijk wel mensen. Maar als die mensen geen Palestijnen waren, wie waren ze dan wel? Dank zij uw reactie weten ook wij nu beter: Palestijnen. Bravo! ]

  7. Na de teleurstellende resultaten van zgn ‘vredesmissies’ is ook mijn hoop gevestigd op de zachte krachten die de hoop op vrede dragen. Als illustratief voorbeeld de tocht van 12 vrouwen door Jordanië, Palestina en Israël. Meer weten? Ga naar info@marjonbovens.nl

    Herman van Bemmel (1939) jurist en theoloog
    Voorschoten.