Zwart-wit

Mijn twittervolgers en facebookvrienden vechten elkaar deze zomer voortdurend de tijdlijnen uit. Ze zijn tegen ISIS of tegen Israël, tegen Hamas of voor Gaza, boos over Syrië of Egypte of waar dan ook. En ze zien daarachter de kwade genius van Rusland, Amerika, Europa, Islam, of de neoliberale wereldheersers. Ze doen hun uiterste best met retweets en links naar artikelen her en der te bewijzen hoe kwaadaardig de club is waarop ze hun pijlen richten.

Ik zal vast trots moeten zijn op zo’n gemengde vriendenkring, maar ik vind het vooral verwarrend. Allereerst omdat mijn vrienden voortdurend lijken te zeggen dat je je maar over één van deze zaken druk mag maken en je tegelijk kwalijk nemen dat je niet steeds blijft zeggen hoe erg je al het andere vindt. Als je iets zegt over het disproportionele geweld van Israël, dan vind je het zeker niet erg wat Hamas doet. En dan zijn ze boos dat je de afgelopen twee dagen ISIS niet scherp genoeg veroordeeld hebt. Of dat je Syrië vergeten bent.

Welnu. Dan eerst maar de disclaimer: ik vind alle geweld verkeerd, elk opofferen van onschuldige en kwetsbare mensen aan ideologie of eigenbelang onaanvaardbaar, elke dode of vluchteling of verdrukte een aantasting van de menselijke waardigheid die onze leidraad zou moeten zijn.

En nee, natuurlijk is niet alle geweld gelijk. Natuurlijk is er een politieke en juridische analyse nodig van al die verschillende situaties. Natuurlijk moeten we goed kijken wat de oorzaken en aanleidingen zijn en wet er nodig en mogelijk is om de spiraal van geweld te doorbreken. Natuurlijk moet onderzocht worden hoe het zit met mensenrechtenschendingen en oorlogsrecht. En natuurlijk zijn de meeste antwoorden op die vragen te simplistisch.

Eenzijdig

Maar waarom twitteren mijn conservatieve christelijke vrienden eenzijdig alles door wat verwijst naar christenvervolging, de bedreiging van Israël door Hamas of wat wijst op het ‘gevaar van de Islam’? Waarom schrijven mijn moslimvrienden alleen over hoe Palestijnen (=moslims?) lijden onder Israëlische onderdrukking en bombardementen? Waarom doen mijn atheïstisch-seculiere vrienden alsof dit allemaal bewijst dat het religieuze problemen zijn? En waarom worden demonstraties voor dit of tegen dat met kennelijk boosaardig genoegen uitgemolken om ook de spanningen in Nederland op te blazen?

Ik snap heel goed hoe de verhalen uit deze conflictgebieden je bij de strot kunnen grijpen. Ik snap dat dat vooral gebeurt als je je verwant voelt met een van de groepen in het conflict. Ik snap dat de verhalen je zo boos kunnen maken dat je wilt dat iedereen ziet wat er fout gaat. Ik snap dat je wilt dat de wereld, iemand, ingrijpt. En ik snap dat je elk verhaal aangrijpt om dat duidelijk te maken en op te komen voor de groep die je aan het hart gaat.

Zoals bij elke strijd sneuvelt de waarheid als eerste. Soms omdat de verhalen die verteld worden simpelweg niet kloppen, foto’s worden gemanipuleerd, overdreven beelden worden geschetst. Vaker nog omdat slechts een deel van het verhaal wordt verteld, namelijk dat deel dat aantoont hoe fout de ander is en hoe zielig de groep voor wie je opkomt. Zo werkt propaganda en ik zie tal van mijn digitale vrienden daar gewild of ongewild aan bijdragen.

Hoe dan wel?

Moeten we dan maar zwijgen? Dat is niet alleen onmogelijk, het is ook onverantwoord in het licht van het vele geweld waarvan we deze maanden getuige zijn.

Maar het zou wel helpen als we beseffen dat we bijna telkens te weinig informatie hebben voor een eerlijk beeld. Het zou helpen als we beseffen dat het geweld van de een geen vrijbrief is voor het geweld van de ander. Het zou helpen als we beseffen dat het altijd de gewone mensen zijn die lijden onder het gevecht tussen machthebbers en tussen strijders. Het zou helpen als we opkwamen voor die mensen en niet voor partijen. En het zou helpen als we daarbij geen verschil maken tussen een kind in Gaza, Aleppo, Jeruzalem, of op een berg in Noord-Irak.

Beste digitale vrienden van me: ik snap jullie boosheid. En ik voel me ook boos en machteloos over het doorgaand geweld. Ik spreek me uit tegen het buitensporige geweld van Israël en tegen de willekeurige guerilla-technieken van Hamas. Ik spreek me uit tegen de nietsontziende strijders in Syrië en tegen het barbaarse geweld van ISIS. Ik spreek me ook uit tegen de internationale gemeenschap die door verdeeldheid en eigen belangen niet of alleen eenzijdig ingrijpt, vaak zelf boter op het hoofd heeft en structurele oplossingen vaak niet stimuleert. En ik spreek me uit tegen alle haat en geweld wegens ras of godsdienst, of het nu joden, moslims of christenen zijn.

Maar zullen we – alsjeblieft – proberen niet zelf in deze loopgraven van een heilloze strijd terecht te komen?

Advertenties

13 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

13 Reacties op “Zwart-wit

  1. “Maar zullen we – alsjeblieft – proberen niet zelf in deze loopgraven van een heilloze strijd terecht te komen?”, vraagt Ruard. En dan komt Elsa met de klassieke Koude Oorlog-taal: Wat doe je als ze je eigen kind wat aandoen? Niet polderen, maar ‘poetsen’!
    De loopgraven worden al aangelegd. De ‘eigen hachjes’ nemen hun stellingen in tegenover de gebroken geweertjes .
    Dat is precies waar Ruard bang voor is.

  2. jaapophoff

    Ik herken veel van wat je schrijft Ruard, ook al zit ik niet op twitter. Twitter biedt slechts 140 tekens om je boodschap te verwoorden. Dat aantal is voor bijna alles te weinig. Laat staan voor wat jij hier aanroert. Ondertussen deel ik je analyse over het gemak en de eenzijdigheid en het m.i. grote gebrek aan kennis. De route die jij wijst vraagt veel meer lef om iedereen recht te doen en vraagt bijv. aan Europa om concrete stappen te zetten in plaats van net als veel twitteraars maar wat te roepen. Er rest ons uiteindelijk één ding: er bewust voor kiezen niet mee te doen aan het roepen van oneliners e.d., maar als je al wat wilt zeggen dat te doen met enige kennis van zaken, gevoel voor nuance en verhoudingen. En persoonlijk voeg ik daar aan toe: ik bid dagelijks tot God tussen de bedrijven door, dat Hij terugkomt/verschijnt en de hemel op aarde aanbreekt waar vrede en recht een heel nieuw klimaat scheppen.

  3. Elsa

    Dit schrijven is voor mij een typsich polderrmodel-stuk. Alles benoemen wat iedereen benoemt, dan aangeven dat niemand echt weet hoe het zit, dan begrip tonen en vervolgens het hele rijtje van alle escalaties opnieuw benoemen (gekleurd door de media, want ook de samenvatting heeft superlatieven die beinvloed zijn door de media) en aanmoedigen om elkaar hierin niet te bevechten.
    Het is mooi bedoeld maar zegt weinig. We zullen het in de wereld niet met elkaar eens worden. En onze mening wordt altijd gekleurd door media, nu nog meer dan ooit. Tenzij je zelf midden in het conflict zit. En zelfs dan: ook ooggetuigen doen verslag vanuit hun achtergrond en beleven. En soms is het belangrijk om ergens tegen of voor te zijn, wil er verandering komen. De waarheid ligt niet altijd in het midden. En we zullen het meer opnemen voor een groep waar wij onszelf mee vereenzelvigen dan de onbekende groep. Het Westerse denken gaat uit van mogelijke win-win-situatie of, in geval van oorlog, van verlies-verlies. In veel culturen bestaat deze vorm van denken niet. Of winnen of verliezen. Zwart-wit dus.
    Nederland gaat nog eens ten onder aan grijsheid…vooral de middenweg, vooral overal met elkaar eens zijn, vooral respect. Totdat het je eigen kind is die aangevallen wordt…..is er dan een middenweg?

  4. Misschien mag ik op deze wije een duit in ’t zakje doen.
    Tenslotte heelt poëzie de geest.

    Een pop onder het puin

    wat rest ons nog
    nu alles plots tot dood
    uiteen gespat is

    nu ledematen
    verspreid over het veld
    nog slechts verzameld
    kunnen worden om de
    tijd te doden

    een pop onder het puin
    vertelt dat slapen
    naast elkaar
    door ’t onbegrijpelijk lot
    tot droom verwoest is

    en kogelgaten
    opgehoest
    uit blinde woede
    op al ons werken een ander
    licht doen werpen

    wat rest ons nog
    nu al het water gekromd
    naar zee gedragen is
    in emmers voller dan ons praten
    over de laatste druppel

    nu vragen
    van onze kinderen
    in hun bedrukt gehuppel
    stokken in het stotteren
    van een bang vermoeden

    ja wat te zeggen
    dat alle brokken ooit
    wel weer gelijmd worden
    en alles goed komt
    op een eind

    ook nu de eerste resten
    ontleed worden tot een
    laatste afscheid en dat de
    tijd wel weet hoe
    één en ander wordt geheeld

    nee dat te zeggen is
    hartverscheurend zwijgen
    is alles tot één grote leugen
    rijgen aan draden met
    een open eind

    misschien
    moeten we zeggen
    dat ook wij en god
    het niet meer weten
    omdat wij vergeten zijn

    dat kwaad
    alleen maar kwaad is
    omdat het toegelaten wordt

    Laantje

  5. Karlien Crom

    Woorden die recht uit je hart komen; je verwoordt precies hoe ik het ook zie en voel. Juist in deze kwesties heb ik ook mijn mond nog gehouden. Niet omdat ik niets vind, maar omdat het zo complex is dat ik geen antwoord heb.
    Ook ik ben in het bezit van een gebroken geweertje – dat heb ik van mijn opa geërfd en ik heb het gekregen omdat hij vond dat ik het verdiende en dacht dat ik het recht zou doen. Geweld met geweld bestrijden – ik ben er tegen. Het lost op den duur niks op, omdat elke actie een tegenactie uitlokt en je uiteindelijk in een neerwaartse spiraal terechtkomt. Maar ook dat is moeilijk houdbaar, als je ziet dat soms een interventie van buitenaf de enige oplossing kan zijn om een negatieve spiraal te doorbreken. En daarbij is diplomatie niet altijd afdoende.
    Kortom: ik hou me niet afzijdig en ik vind van alles. Elk geweld, door wie en tegen wie ook is buitensporig wat mij betreft. Het was een keuze tussen niets retweeten of delen of alles. En omdat ik dat nou weer zo veel vond, is het niets geworden.
    Desmond Tutu zei ooit: geen stelling nemen is ook stelling nemen, omdat je dan wegkijkt en niets doet. In feite gedoog je de misstand en dus kaat je hem toe. Dat is wel het lastige: neem je door alle geweld af te wijzen en te vragen van machthebbers in de hele wereld om tegen het geweld in te grijpen, welk geweld tegen wie dan ook, voldoende stelling?

  6. Ik spreek mij uit tegen alle schendingen van de mensenrechten!

  7. Wouke

    Grijs kun je je makkelijk veroorloven als je ‘ver weg woont’. Wij zijn opgegroeid met “waar twee kijven hebben twee schuld”. Het gaat niet om ‘gelijk hebben’ of ‘partij kiezen’. Al evenmin over je ‘ingraven in loopgraven’ of dagelijks je afgrijzen uiten over alle conflicten in de wereld.

    Maar waar je probeert alle partijen ‘gelijk’ te bekijken en je liever niet uitspreekt over alle ellende in de wereld omdat het teveel wordt sla je volgens mij de plank grondig mis. Waar bij ‘ons’ om maar lekker duidelijk een keuze te maken moordenaars, ongeacht van of ze een joods of arabisch kind vermoorden de gevangenis in gaan worden door terroristen onze doden gevierd. Dan verschijnt er, ja inderdaad, een slap filmpje op youtube of facebook dat ramptoeristen interviewt en ineens suggereert alsof dat ‘aan allebei de kanten hetzelfde gebeurt’. Oorlog is niet ethisch en iedere dode is tragisch. Er is niet zoiets als ‘gelijk’, er is respect en ontzag voor het leven en verering van dood. Wie dat verschil niet wil zien en het liever bij grijs houd mist de kern volledig. En eens, helemaal eens, oorlog kent alleen verliezers. Maar waar alle vrouwen tussen de 11 en 50 besneden kunnen worden en tienduizenden kunnen worden vermoord zonder dat wordt begrepen dat ‘lekker grijs’ voor politici in EU en VN is weggelegd. Soms is het inderdaad zwart-wit, goed en kwaad. Ja, er worden aan alle kanten fouten gemaakt. Maar de verwarring over terrorisme in onze wereld is voor mij werkelijk wereldschokkend.

  8. tjark reininga

    de kern van het antwoord ligt in de onmacht die velen van ons voelen bij al die problemen, die de media aan ons voorschotelen. omdat we maar al te goed weten, dat het vertelde verhaal maar een deel van de werkelijkheid is, opgedist om de sympathie, en wellicht daarmee de hulp, naar een van de partijen te doen uitgaan. en dat we zo – vaak onbedoeld – impliciet partij worden in een (belangen)conflict waarin we niet betrokken zijn. terwijl we ook weten, dat de geboden hulp maar al te vaak de betrokken partijen van de wal in de sloot helpt.
    maar een alternatief is er niet. want dat zou zijn: NIETS DOEN!

  9. Cleopatra Thelissen

    Goed verwoord dat de mens overal ter wereld kwetsbaar is en dat dit simplistische oplossingen overstijgt.

  10. Dit is op Deon Kitching herblogden reageerde:
    Die geweldige konflik in die wereld maak ’n mens hartseer en verward. Mense soek na een sondebok wat al die skuld kan dra. Wat die eintlike aggressor is. Die heeltemal verkeerde party en die heeltemal regte party. Dis egter nie so maklik nie… Wat my sprakeloos laat is hoe “slogan”-agtig mense dink oor die verweefde komplekse probleme wat gepaardgaan met die konflik in verskillende lande. Ook hier by ons in Suid Afrika. Plaasmoorde, grusame aanvalle en rooftogte.
    Die blog-post van Ruard Gandzevoort help om enigsins verder te dink oor die dilemmas… Sterk aan te bevole…

  11. Mag ik mij aansluiten als drager van een gebroken geweertje.
    Geweld heeft nog nooit vrede gebracht.
    Mohamed Rabbae sprak afgelopen zondag over het uiteindelijke verlies en verdwijnen van een regering gebaseerd op macht, geweld en terreur.
    Ik denk dat Mohamed daar gelijk in heeft.

    Instemmende en vredelievende groet,